DARALAN DİYALİZ FİSTÜLLERİNİN TEDAVİSİ

Kronik böbrek hastalığı böbreklerin artık görevini yeterince yerine getiremediği duruma verilen isimdir. İleri safhalarda (son dönem böbrek hastalığı geliştiğinde) hastalar kanı temizlemek için diyaliz tedavisine ihtiyaç duyarlar. Diyaliz fistülü diyaliz makinesine gönderilecek kanın hızlı bir şekilde alınmasını ve makine tarafından temizlenen kanın yine hızlı ve güvenli bir şekilde vücuda verilmesini sağlayan genellikle ön kolda atardamar ile toplardamarın cerrahi olarak birbirine bağlanmasıdır. Arteriyovenöz fistül oluşturulurken ilk tercih edilmesi gereken bölge el bileğidir eğer bu bölgenin damarsal yapısı uygun değilse dirsek bölgesi kullanılır. Öncelikle önkolda hastaya ait damarlar tercih edilir ancak bu damarlar yeterli değilse sentetik damar greftleri kullanılır. Kolda fistül için uygun atardamar ve toplardamar bulunmadığı durumda bacakta yapay damar kullanılarak fistül oluşturulabilir. Fistüller açıldıktan en erken 6 hafta sonra olgunlaşma açısından değerlendirilmelidirler. Bu aşamada fistülde veya kan getiren atar kanı boşaltan toplardamar sisteminde darlık tespit edilirse yine balon anjioplastiler fistülün olgunlaşmasına katkı sağlayabilir.

Fistülden ideal olarak 500 ml/dakika hızında kan alınabilmelidir. Arteriovenöz fistüller ve sentetik greftler zamanla daralma gösterebilir veya tıkanabilir. Kan akımın 300 ml/dakikadan daha düşük değerlere düşmesi etkin bir diyaliz tedavisini engeller. Etkin diyalizin yapılamaması, yaşamı tehdit edebilecek başta kalp olmak üzere birçok hastalığın ortaya çıkmasına neden olabilecektir. İşte bu aşamada artık diyaliz fistülünden yeterli kan akışı sağlanamıyor, diyaliz için sokulan kanüllerin yerinden uzun süren kanamalar oluyorsa, hastanın kolunda giderek artan şişme oluşuyorsa veya gögüs duvarında kıvrımlı damarlar ortaya çıkmaya başlamışsa doktorunuz diyaliz fistülündeki veya ilişkili atar ve toplardamar sistemindeki bir darlıktan şüphelenecek ve sizi bu darlıkların tanısı ve tedavisi için bir girişimsel radyoloji merkezine yönlendirecektir. Diyaliz fistülünde darlıktan şüphe ediliyorsa ilk inceleme Renkli Doppler ultrasonografi ile yapılır. Burada fistülün akım hızı ve darlıkların yeri tespit edilebilir. Hatta ultrason eşliğinde direk darlık olan damar hedeflenerek o damara iğne ve kateterler ile ulaşılabilir. Fistüle ince bir iğne ile girilip opak madde verilerek anjiografi makinesi ile fistülografiler çekilir. Bu sayede fistül hattında veya ilişkili atar ve toplardamar sistemindeki tüm darlıklar çok net olarak tespit edilir. Tanı konulduktan sonra bu darlıklar ilerleyip tam tıkanıklığa neden olmadan önce hasta tedavi edilmelidir. Yoksa gittikçe daralan fistül tamamen tıkanıp kullanılamaz hale gelir.
Daralan Diyaliz Fistülleri Niçin Açılmalıdır?
Fistüllerdeki darlık ve tıkanıklıklar hastanın etkin hemodiyalize girmesine engeldir. Yani hastanın kanı yeterince temizlenemez. Çünkü darlıklar kan akımında ciddi azalmaya neden olabilirler. Bu girişimlerin bir başka amacı ise fistüllerin uzun ömürlü olabilmesini sağlamaktır. Fistül daraldığında tedavi edilmezse giderek tıkanacaktır. Bu da tekrar fistül ameliyatı yapılmasını yani yeni fistül açılmasını gerektirecektir. Her seferinde bir üst seviye damarlar veya diğer kol kullanılacak ve bunlar da tıkandığında hastanın diyaliz tedavisi için damar yolu bulma şansı giderek azalacaktır. Ameliyatları tekrarlamaktansa daralmayı ortadan kaldırıp fistül açıklığını ve uzun süre dayanıklılığını sağlamak tercih edilmesi gereken bir yöntemdir.
Daralan Fistül Nasıl Açılır?

Fistül bölgesinin steril hazırlığı yapıldıktan sonra, lokal anestezi altında fistül damarlarına özel üretilmiş anjiografi kateterleriyle girilir. Günümüzde çok farklı ileri teknoloji ürünü cihaz mevcuttur. Damarlar içinde pıhtı varsa pıhtı eritici tedaviler ince kateterler yardımı ile direk pıhtı üzerine uygulanır. Bir başka yöntem ise pıhtıların mekanik olarak eritilmesi ve dışarı çıkarılmasıdır. Bunlar için özel tasarlanmış kateterler mevcuttur. Bazen pıhtının içinden ince bir telle geçip balon uygulandıktan sonra bu yöntemler tekrarlanabilir. Darlık bir kılavuz tel ile geçildikten sonra kılavuz tel üzerinden balon ilerletilir. Hastanın şikâyetini veya fistülün neden çalışmadığını açıklayan %50’nin üzerinde bir darlık mutlaka tedavi edilmelidir. Darlık düzeyinde balon uygun çapta şişirilerek darlık açılır ve fistülde yeterli kan akımı sağlanır. İşlemin başarı oranı %95’in üstündedir. Bunlar yeterli olmazsa hemodiyaliz yolunu açmak için nadiren de olsa stent uygulanabilir. Bütün bu tedaviler içinde fistül darlıklarında son zamanlarda en çok tercih ettiğimiz yöntem ilaçlı balonlar olmaktadır. İnatçı darlıklar için yüksek basınçlı veya kesici balonlar kullanılmaktadır.

Önce Yapılması Gerekli İşlemler:
1- Hastaya ve gerekirse yakınına detaylı bilgi verilir onamı alınır. İşlemden önce hasta en az 4 saat aç olmalıdır.
2- İşlemden önce kanın pıhtılaşma özelliklerini gösteren hemostaz testleri (INR, APTT, trombosit sayımı) ve kan ile bulaşan hastalıklar için (HBV, HIV ve HCV) testler yapılmış olmalıdır. Hemostaz testleri istenilen seviyede değilse pıhtılaşmayı önleyen ilaçların alımının kesilmesi ve uygun tedavi verilmesi gerekir. Oral antikoagülan ilaç kullanan hastalar işlemden 3-4 gün önce ilaçları kesilip heparin türevi ilaçlara geçilir.
3- İşlem öncesinde hastanın sürekli kullandığı kalp ve tansiyon ilaçları gibi ilaçları almasına devam etmelidir. Hasta ilaçlarını az bir miktar suyla içmelidir.
4- Şeker hastası olanlar kliniğimizde daha sık kan şekeri ölçümü ile takip edilerek gerekli müdahaleler yapılmaktadır. 5- İşlem öncesi sakinleştirici ilaçlar verilir. Sakinleştirici sizi rahatlatacak, işlem sırasında uyanık olacaksınız.
Sonra Yapılması Gerekli İşlemler
İşlem bittikten sonra giriş yerine bası uygulanarak kanama durdurulacaktır. Kanama durdurulduktan sonra tekrar kanama olmaması için, giriş yeri üzerine bandaj konacaktır. Hasta işlem sonrası en az 2 saat yatakta istirahat etmelidir. İşlemden sonra genelde ikinci saatte yemek yenilebilir. Zorunlu durumlar dışında hasta 2 saat gözlem altında tutulduktan sonra taburcu edilir. Sonuç olarak daralan diyaliz fistülleri için endovasküler tedavi hemodiyaliz hastalarında ortaya çıkan damar yolu sorunlarını çözmede son derece etkindir.


Copyright © 2016 Seta Ajans. All Rights Reserved.

Back to top