Beyin Anevrizması (Baloncuk) ve Beyin Zarları Arasında (Subaraknoid) Kanama

Birçok farklı beyin kanaması tipi vardır. Burada beyin atardamarlarındaki baloncuklar ve bunların patlaması sonucu oluşan, genellikle beyin zarları arasına olan kanama (subaraknoid kanama) anlatılacaktır.

Beyin kanamaları neden olur?
Beyin zarları arasına oluşan kanamanın en sık rastlanan nedeni intrakranial anevrizmalardır. Damarlarda oluşan balonlara anevrizma adı verilir. Halk arasında baloncuk olarak da bilinirler. Bir grup hastada incelemelerle kanamaya yol açan neden belirlenemez. Bu olguların bir bölümünden hipertansiyon (yüksek tansiyon) sorumlu tutulur.

Anevrizmaya bağlı beyin kanamasının sıklığı nedir ve hastalar ne gibi sorunlarla karşılaşıyorlar?
Anevrizmaya bağlı beyin kanaması görülme sıklığı yıllık 100.000'de 6-12 arasındadır. Şehrimizde her yıl 25-50 kanamış beyin anevrizması hastasına müdahele ediyoruz. Hastaların ortalama %15’i hastaneye ulaşamadan, %25’i ise ilk 24 saat içinde maalesef kaybedilmektedir. Bu hastalarda 6 aylık ölüm oranı %40-50 gibi yüksek bir değerdedir. Yaşayanların sadece üçte biri eski sağlıklı yaşamına dönebilmektedir.

Baloncukların patlaması ve kanamasıyla oluşan istenmeyen olaylar (komplikasyonlar) nelerdir?
Anevrizmaya bağlı beyin kanaması geçirmiş hastalarda ikinci kez kanama önemli bir sorundur. Kanamayı izleyen 1 ay içinde hastaların %30’unda ikinci bir kanama meydana gelir. İkinci kanama %30 ile 50 arasında ölüm riski taşır. İkinci kanamanın klinik tablosu genelde ilk kanamadan ağırdır. Beyin zarları arasında ki kan beyini besleyen atardamarların büzüşmesine (vazospazm) neden olur. Buda beyine az kan gitmesine, beyin hücrelerinin ölmesine, felçlere ve hatta ölüme neden olabilir. Bu olaylar genellikle kanamanın 4 ve 9. günleri arasında ortaya çıkar. Beyin omurilik sıvısı akım yollarında yada geri emiliminde bozulma sonucu beynin içindeki su dolu boşluklar şişmeye (hidrosefali) başlayabilir ve bu durum beyine ve hastaya zarar verebilir. Genellikle ilk 24 saatte ortaya çıkan bir komplikasyondur. Hastaların %20 sinde geç hidrosefali görülebilir. Büyüyen beyin içi kanama ve çevresindeki ödem hastanın durumunun bozulmasına neden olabilir. Epilepsi (sara nöbeti) kanamadan sonra herhangi bir dönemde ortaya çıkabilir. Beyin kanamasından sonra kalp krizi, akciğer yetmezliği, mide kanaması gibi diğer hastalıklar oluşabilir.


Anevrizmanın belirtileri nelerdir ve varlığı nasıl anlaşılır?

Anevrizmaların kanama oluşturmadan önce tespit edilmeleri mümkündür. Maalesef anevrizmaların çoğu önceden belirti vermeden kanamaya yol açar. Kanamadan önce genellikle baş ağrısı için yapılan beyin tomografisi (BT) veya MR tetkikinde tesadüfen saptanırlar. Özellikle 3-4 günden fazla süren şiddetli baş ağrılarını bu tetkiklerle incelemek gereklidir. Bu tetkiklerde hastada anevrizma olduğuna dair bir şüphe oluşursa BT, MR anjiografi veya DSA yapılabilir. Kasıktan girilerek yapılan beyin anjiyosu (DSA) sayesinde beyin damarlarında patlamış ve henüz patlamamış durumda olan anevrizmalar tespit edilebilir. Kasıktan atar damara girilerek ince tüp şeklinde kateterlerle beyne giden tüm damarlara boyun seviyesinde tek tek girilir ilaç verilerek onlarca farklı açıdan yüzlerce film çekilir. Bu tetkike beyin anjiografisi denir. Anjiografide atardamar çatallarında baloncuklar, ve atar damarlarda büzülme olup olmadığı dikkatle incelenir. Anjiografisinde birşey çıkmayan hastalarda gidişat daha iyidir. Tomografisi ile çekilen anjiografi durumu ağır hastalarda tercih edilebilir. Baloncuk sinirlere bası oluşturup, belirti verebilir. Görme sinirine ait felçler, göz kapağı düşüklüğü, çift görme gibi bulgular oluşabilir. Eğer hasta bu kadar şanslı değilse, ancak kanama sonrasında tanı konabilir. Kanama da sızıntı şeklinde beyin zarları arasına (subaraknoid kanama) veya beyin dokusu içerisine olmak üzere iki türlü olabilir.

Beyin kanamasının belirtileri nelerdir?

Beyin kanaması geçiren hasta genellikle şiddetli bir baş ağrısı hisseder, hayatının en şiddetli baş ağrısını çektiğini söyler. Bazı hastalar bilinçlerini kaybedebilirken bazıları yürüyerek sadece baş ağrısı nedeniyle hastaneye başvurabilir. Bulantı ve kusma hemen daima görülür. Şiddetli baş ağrısı olan hasta hemen bir doktora başvurmalıdır. Kanamanın şiddetine bağlı olarak, hastaların bir bölümü komada yani çok ağır olarak hastaneye gelir. Doktorun değerlendirme ve muayenesi sonrasında ilaçsız olarak çekilen ilk beyin tomografisi beyin kanaması olup olmadığını net olarak ortaya koyar. Kanamanın yeri anevrizmanın yerleşimi hakkında bilgi verir. BT ayrıca hidrosefali, intraserebral hematom (beyin dokusu içinde kanama-pıhtı), tümör, AVM (anormal damar yumağı) ve anevrizma gibi patolojileride gösterebilir.

Anevrizma neden oluşuyor ve kanıyor?

Anevrizma oluşumunun esas nedenleri henüz net olarak bilinmemektedir. Damar duvarındaki doğumsal bozukluklar, hipertansiyon anevrizma oluşumunda rol oynayabilir. Damardaki zayıf bir noktadan dışarı doğru balonlaşma oluşur, anevrizma büyüdükçe damar daha ince ve zayıf hale gelir. Anevrizma rüptürü (yırtılması) genellikle anevrizmanın tepe noktasında meydana gelir. Genellikle anevrizma 6 mm çapa ulaşıncaya kadar kanamaz. Anevrizmaya bağlı beyin kanaması geçiren hastaların yaklaşık %20’sinde birden fazla anevrizma saptanır.

Hangi yaş grubu risk altındadır?

Anevrizma yırtılması her yaşta görülebilir ancak en sık 40-50 yaşlarında görülür.

Risk faktörleri nelerdir ve bunlardan nasıl korunmalı?

Sigarayı bırakarak işe başlanabilir. Toplumumuzda yüksek tansiyon yaygındır. Bunların dışında damar sağlığına dikkat etmek gereklidir. Diyet, egzersiz yapmak ve kandaki lipidin, yani yağ değerlerinin kontrol edilmesi önemlidir. Aşırı alkol kullanımı ve kokain kullanımının da anevrizma oluşumuna neden olabileceği söylenmektedir. %5-20 oranında ailesel yatkınlık bulunmaktadır.

Her anevrizma beyin kanaması yapar mı?

Hayır, özellikle büyüklüğüne ve yerine bağlı olarak yapar ancak hangi anevrizmanın kanayacağı önceden anlaşılamamaktadır.



Copyright © 2016 Seta Ajans. All Rights Reserved.

Back to top